Ciné-concert : LE RÉVÉLATEUR

Le Révélateur is het duo van Radwan Ghazi Moumneh (Jerusalem In My Heart) en Réka Csiszér (VÍZ), en verzorgt de soundtrack bij Philippe Garrels gelijknamige film. In de acht tracks creëren Moumneh en Csiszér muziek die zowel sober als lichtgevend is, een vorm van minimalisme die tegelijk ijl en beladen met een unheimische aanwezigheid is. Met cello, buzuq, rababa, stemmen, elektronica en aardse synthesizers bewegen ze zich van indringende hymnes op verschroeide snaren naar teder-hypnotiserende instrumentale stukken, gedrapeerd met ruisende veldopnames. Ze dompelen ons onder in een ruimte waarin beweging en stilstand samengaan, alsof men door een landschap trekt dat tegelijk uniform en voortdurend veranderend is.

Geschreven, geregisseerd en geproduceerd door de Franse filmmaker Garrel in 1968, ontleent de onheilspellend stille zwart-witfilm ‘Le Révélateur’ zijn naam aan een Franse term voor het ontwikkelen van filmnegatieven. De film volgt een kind en zijn ouders die door een verlaten omgeving zwerven, misschien vluchten. “Het sobere, eenzame bestaan van de drie personages raakt echt iets in je,” vertelt Moumneh. “Het gezin verkeert op de rand van een ramp, maar bereikt die nooit. Het is aangrijpend — ik denk dat al onze levens voortdurend op de rand van een catastrofe kunnen aanvoelen zonder die drempel ooit helemaal over te steken… de film kanaliseert een malaise die tijdloos aanvoelt.”

Csiszér en Moumneh ontmoetten elkaar in 2018 tijdens een optreden op een festival in Baden, Zwitserland, en werden al snel vrienden en samenwerkingspartners. In 2023 presenteerden ze voor het eerst een live soundtrack bij Le Révélateur. Het was Moumneh die Garrels film voorstelde, een film die hij al lang met zich meedroeg. “Ik was vanaf de eerste seconde overtuigd,” zegt Csiszér. “Ik kom uit een moeilijke jeugd, mijn ouders en ik zijn ontheemd geraakt, dus het idee van geen thuis hebben staat heel dicht bij mij.” Csiszér, een Hongaars-Transsylvaniër geboren in Oost-Duitsland en opgegroeid in Wenen, is nu gevestigd in Berlijn. “Voor mij is thuis alles en niets. Ik ben voortdurend gedesoriënteerd. De film volgt nomadische personages, altijd in beweging, geen stilstand. Daar kan ik me in herkennen.”

De optredens van het duo bij Garrels film waren geïmproviseerd binnen structuren die ze van tevoren hadden ontwikkeld. Nadat ze de soundtrack meerdere keren hadden uitgevoerd, besloten ze deze vast te leggen. Ze leenden eind 2025 enkele dagen het huis van een vriend in Montreal, waar ze de hier vastgelegde versies verfijnden en opnamen — tracks “gecomponeerd door improvisatie,” zoals Moumneh uitlegt. ‘Part 01’ opent met sissend geritsel en gekraak voordat een synth aanzwelt en snaren beginnen te kreunen, wat een onheilspellende sfeer neerzet waarop de rest van het album voortbouwt. In ‘Part 03’ raken cello en buzuq verglitcht en verstrengeld. ‘Part 05’ legt een klagende melodie onder Csiszérs weemoedig oplopende zang. Dat leidt naar ‘Part 06’, waarin Csiszér Hongaars spreekt terwijl effecten haar expressie onderbreken en vervormen.

Het hele album is doordrenkt van de sfeer van Garrels film. Maar het heeft een leven dat verder reikt dan begeleiding. “We wilden de emotie van de film vastleggen, het gevoel van leven in een tussenruimte,” legt Csiszér uit. “Er is een verband tussen minimalisme en gevoelens van desoriëntatie en verdoving.” Als film laat ‘Le Révélateur’ leegtes achter die de kijker zelf moet invullen, om over na te denken en wellicht een spiegelbeeld van zichzelf in te zien. Het is een kwaliteit die Csiszér en Moumneh treffend weten over te brengen. Een malaise grijpend, maar ook de donkere spleten ervan verlichtend.

(Daryl Worthington, maart 2026)

Le Révélateur (AAR 04) – Réka Csiszér and Radwan Ghazi Moumneh

Tracks

واحد — wāḥid — 1

اثنان — ithnayn — 2

ثلاثة — thalātha — 3

أربعة — arba’a — 4

خمسة — khamsa — 5

ستة — sitta — 6

سبعة — sab’a — 7

ثمانية — thamāniya — 8